AMUR Repository

Communities & Collections Help Add to Repository

Recent Submissions

Access status: Open Access ,
Otrzymywanie nowych koniugatów steroidowych o potencjalnych właściwościach przeciwdrobnoustrojowych
(2026) Hajdaś, Grzegorz; Pospieszny, Tomasz. Promotor; Koenig, Hanna. Promotor pomocniczy
Praca doktorska dotyczy projektowania, syntezy oraz charakterystyki nowych koniugatów steroidowych otrzymanych z wykorzystaniem reakcji typu „click”. Celem badań było opracowanie i ocena właściwości biologicznych pochodnych kwasów żółciowych i steroli połączonych pierścieniem 1,2,3-triazolowym, stanowiących potencjalne związki o działaniu przeciwdrobnoustrojowym. Rozprawa obejmuje część literaturową poświęconą charakterystyce strukturalnej i biologicznej steroidów oraz kierunkom ich modyfikacji chemicznych, ze szczególnym uwzględnieniem chemii „click” jako efektywnej metody otrzymywania biokoniugatów. Część badawcza obejmuje opracowanie strategii syntezy oraz analizę strukturalną dwudziestu siedmiu nowych koniugatów steroidowych o charakterze mieszanym i dimerycznym. Związki otrzymano w reakcji Huisgena katalizowanej jonami Cu(I), a ich strukturę potwierdzono metodami NMR, FT-IR oraz ESI-MS. Badania in silico oraz obliczenia kwantowo-mechaniczne pozwoliły określić stabilność i przewidywane właściwości biologiczne otrzymanych pochodnych. Wybrane związki wykazywały obniżoną aktywność hemolityczną, wysokie powinowactwo do reduktazy HMG-CoA oraz potencjalną aktywność przeciwbakteryjną i przeciwgrzybiczą. Uzyskane wyniki potwierdzają użyteczność chemii „click” w projektowaniu bioaktywnych koniugatów steroidowych o potencjalnym znaczeniu terapeutycznym. Doctoral dissertation focuses on the design, synthesis, and characterization of new steroid conjugates obtained using click chemistry reactions. The aim of the study was to develop and evaluate the biological properties of bile acid and sterol derivatives linked via a 1,2,3-triazole ring, representing potential compounds with antimicrobial activity. The dissertation includes a literature review devoted to the structural and biological characteristics of steroids and the main directions of their chemical modification, with particular emphasis on click chemistry as an effective method for the preparation of bioconjugates. The experimental part comprises the development of synthetic strategies and structural analysis of twenty-seven new mixed and dimeric steroid conjugates. The compounds were obtained via a Cu(I)-catalyzed Huisgen cycloaddition, and their structures were confirmed using NMR, FT-IR, and ESI-MS techniques. In silico studies and quantum-mechanical calculations were employed to assess the stability and predicted biological properties of the synthesized derivatives. Selected compounds exhibited reduced hemolytic activity, high affinity for HMG-CoA reductase, and potential antibacterial and antifungal activity. The results confirm the usefulness of click chemistry in the design of bioactive steroid conjugates with potential therapeutic relevance.
Access status: Restricted ,
Wytwarzanie i charakterystyka trójwymiarowych konstruktów chitynowo-chitozanowych
(2026) Dziedzic, Izabela; Ehrlich, Hermann. Promotor
Niniejsza praca koncentruje się na trójwymiarowych skafoldach chitynowych uzyskanych z wybranych gąbek z rzędu Verongiida (Demospongiae: Porifera) i ich deacetylacji do chitozanu, w celu stworzenia nowatorskiego, nigdy wcześniej nieopisanego hybrydowego materiału kompozytowego. Gąbki z tego rzędu posiadają unikalną zdolność regeneracji swoich chitynowych szkieletów, co czyni je zrównoważonym źródłem prefabrykowanych trójwymiarowych skafoldów chitynowych, również na dużą skalę. Ich naturalnie gotowa do użycia struktura oferuje liczne możliwości dalszej funkcjonalizacji. W niniejszej pracy po raz pierwszy skafoldy chitynowe pochodzące z gąbek poddano deacetylacji przy użyciu stężonego wodorotlenku sodu, aby stworzyć mikroporowaty kompozyt zawierający zarówno chitynę, jak i chitozan bez utraty architektury 3D. Rdzeń chitynowy zachowuje integralność strukturalną, a chitozanowa powierzchnia kompozytu oferuje wszechstronność funkcjonalną dzięki swojej reaktywności i rozpuszczalności, umożliwiając zastosowanie, np. w katalizie. Ponadto zbadano również właściwości mechaniczne skafoldów chitynowych pochodzących z wybranych gatunków gąbek. Po raz pierwszy wykazano także, że trójwymiarowy skafold α-chitynowy z gąbek można rozpuścić w rozcieńczonym roztworze wodorotlenku litu bez żadnych zmian chemicznych. W niniejszej pracy przedstawiono kompleksową analizę danych, omówiono właściwości fizykochemiczne i strukturalne badanych skafoldów chitynowych oraz zaprezentowano ich potencjalne zastosowania. This work focuses on 3D chitin scaffolds obtained from selected sponges of Verongiida order (Demospongiae: Porifera) and their deacetylation to chitosan with the aim to create novel hybrid composite material previously never reported. Sponges from this order possess the unique ability to regenerate their chitin-based skeletons, making them a sustainable source of pre-fabricated 3D chitin scaffolds including on the large scale. Their naturally ready-to-use structure offers numerous opportunities for further functionalization. In this work, for the first time, chitin scaffolds of sponges origin were deacetylated using concentrated sodium hydroxide to create a microporous composite containing both chitin and chitosan without loss of 3D architecture. The chitin core retains its structural integrity, while the chitosan surface of the composite offers functional versatility due to its reactivity and solubility, enabling applications, such as catalysis. Furthermore, the mechanical properties of chitin scaffolds from selected sponges species were also investigated. It was also demonstrated for the first time, that a 3D α-chitin-based scaffold from sponges can be dissolved in a dilute lithium hydroxide solution without any chemical changes. This work presents a comprehensive analysis of the analytical data, discusses the physicochemical and structural properties of the chitin scaffolds under study, and represents their potential applications.
Access status: Open Access ,
Zastosowanie polimerów z odciskiem molekularnym na bazie poli(2-oksazolin) do selektywnej adsorpcji połączonej z ilościowym oznaczaniem wybranych analitów
(2026) Lusina, Aleksandra Maria; Cegłowski, Michał. Promotor
Polimery z odciskiem molekularnym (MIP) stanowią klasę materiałów zdolnych do selektywnego rozpoznawania określonych analitów. Niniejsza rozprawa doktorska prezentuje nowatorskie podejście do projektowania materiałów MIP, oparte na zastosowaniu poli(2-oksazolin) jako głównego budulca. W ramach pracy przeprowadziłam syntezę monomerów oraz prepolimerów na bazie wybranych poli(2-oksazolin) zawierających terminalne wiązania podwójne w łańcuchach bocznych. Proces syntezy materiałów MIP obejmował etap częściowej funkcjonalizacji prepolimerów w obecności związków tiolowych oraz sieciowanie pozostałych wiązań podwójnych z użyciem dwufunkcyjnych związków tiolowych. Jako cząsteczki szablonów zastosowałam wybrane anality środowiskowe, stanowiące potencjalne zagrożenie ekologiczne i zdrowotne. Otrzymane materiały poddałam kompleksowej charakterystyce. Właściwości adsorpcyjne materiału oceniłam na podstawie izoterm, kinetyki i termodynamiki oraz badań selektywności i stabilności w cyklach sorpcji-desorpcji. Wyznaczyłam parametry analityczne metody, takie jak liniowość odpowiedzi oraz limity detekcji, stosując technikę FAPA-MS. Skuteczność materiałów zweryfikowałam w badaniach na rzeczywistych próbkach środowiskowych, w tym próbkach wody rzecznej oraz wybranych próbkach żywnościowych. Uzyskane wyniki potwierdziły, że opracowana strategia syntezy umożliwia racjonalne projektowanie materiałów MIP opartych na strukturze poli(2-oksazolin), o kontrolowanych właściwościach rozpoznawania molekularnego i wysokiej selektywności adsorpcyjnej. Molecularly imprinted polymers (MIP) are a class of polymeric materials capable of selective recognition of specific analytes. This work aimed to develop poly(2-oxazolines)-based MIPs capable of selective recognition and adsorption of environmentally relevant analytes. Within this study, I synthesized monomers and prepolymers based on selected poly(2-oxazolines), containing terminal double bonds in their side chains. The synthesis process included partial functionalization of prepolymers via thiol-ene reactions in the presence of thiol compounds, followed by crosslinking of the remaining double bonds using difunctional thiol crosslinkers. Environmental analytes of potential ecological and health concern were selected as template molecules based on literature data and regulatory documents. Adsorption properties were investigated through isotherms, kinetics, and thermodynamics, as well as assessment of selectivity and reusability studies. Furthermore, the analytical performance, including linearity and limits of detection, was determined using flowing atmospheric-pressure afterglow mass spectrometry (FAPA-MS). The efficiency of the developed MIPs and NIPs was further verified using real environmental samples, including river water and selected food samples. The results confirmed that the developed synthesis strategy enables rational design of poly(2-oxazoline)-based MIPs with controlled molecular recognition properties and high adsorption selectivity.
Access status: Open Access ,
Gesty żuchwy oraz warg jako korelaty artykulacyjne cech rytmicznych polskich wypowiedzi
(2026) Kasperek, Hanna; Klessa, Katarzyna. Promotor; Lorenc, Anita. Promotor
Rozprawa przedstawia badanie ruchów żuchwy i warg jako artykulacyjnych korelatów rytmu wypowiedzi w języku polskim. Celem było określenie, czy i w jaki sposób dwie zmienne, obecność kontrastowego akcentu zdaniowego oraz pozycja w wypowiedzi, wpływają na zmiany w układzie artykulatorów i na wybrane charakterystyki fonetyczno-akustyczne realizacji samogłosek w kontekście zdaniowym. W części teoretycznej przedstawiono główne podejścia do badania rytmu mowy w ujęciu akustycznym i artykulacyjnym, omówiono wyniki badań dla innych języków, formułując przewidywania dla polszczyzny. Badanie objęło sześć rodzimych użytkowniczek języka polskiego. Ruchy artykulatorów rejestrowano artykulografem elektromagnetycznym (EMA) Carstens AG501, z jednoczesnym zapisem sygnału akustycznego. Analizowano dane z czujników umieszczonych na żuchwie i wargach. Zastosowano analizę statystyczną z wykorzystaniem modeli mieszanych. Kluczowe odkrycia obejmują: (1) systematyczne wzmacnianie artykulacyjne w pozycjach akcentu i fokusu, (2) akustyczne wzbogacenie fokusu kontrastywnego poprzez podwyższenie F0 i intensywności, (3) globalny wpływ obecności fokusu kontrastywnego na dynamikę wypowiedzi na poziomie artykulacyjnym i akustycznym, oraz (4) efekt wydłużający ostatnią samogłoskę w wyrazie z fokusem kontrastywnym. Uzyskane wyniki potwierdzają, że ruch żuchwy i warg stanowią artykulacyjne korelaty rytmu mowy w języku polskim. Metodologicznie rozprawa proponuje zintegrowane, częściowo zautomatyzowane podejście łączące dane artykulacyjne i akustyczne, przydatne w dalszych badaniach porównawczych. The dissertation presents the study of jaw and lip movements as articulatory correlates of speech rhythm in Polish utterances. The objective was to determine whether, and in what way, two prosodic variables—the presence of contrastive focus and position in the utterance—affect changes in the articulatory system and selected phonetic-acoustic characteristics of vowel realization in a sentence context. The theoretical part presents the main approaches to the study of speech rhythm in terms of acoustics and articulation, and discusses the results of previous research for other languages, formulating predictions for Polish. The study involved six native Polish speakers who produced controlled utterances. Articulator movements were recorded using the Carstens AG501 articulograph, with simultaneous recording of the acoustic signal. Data are from sensors placed on the jaw and upper and lower lips; for statistical analysis, mixed models were applied. Key findings include: (1) systematic articulatory strengthening in stressed and focused positions, (2) acoustic enhancement of contrastive focus through elevated F0 and intensity, (3) global influence of contrastive focus presence on utterance dynamics at both articulatory and acoustic levels, and (4) lengthening of the final vowel in words with contrastive focus. The results confirm that the jaw and lips function as articulatory correlates of speech rhythm in Polish. Methodologically, the dissertation proposes an integrated, partially automated approach that combines articulatory and acoustic data, offering a valuable framework for comparative studies.
Access status: Open Access ,
Polska tradycja honorowa w filozoficznych kontekstach
(Bogucki Wydawnictwo Naukowe; Wydawnictwo Naukowe Wydziału Filozoficznego, 2025) Byczyński, Marcin
Książka analizuje polskie tradycje honorowe i pokazuje filozoficzne konteksty umożliwiające ich pogłębione zrozumienie. Przeprowadzone analizy ujawniają napięcie pomiędzy wspólnotą a jednostką zawarte w pojęciu honoru. Honor omawiany jest więc jako pojęcie dwuaspektowe: z jednej strony zakorzenione we wspólnotowej obyczajności, z drugiej – wymagające refleksji moralnej, odwagi i gotowości do poniesienia konsekwencji własnych czynów. Centralnym pojęciem pracy są kompetencje honorowe, którymi trzeba się wykazywać działając jako osoba honorowa. Autor pokazuje, jak zmieniały się polskie kodeksy honorowe i zawarte w nich wymogi względem osób zaangażowanych w spór honorowy: od takich, które wymagały realnej wiedzy i umiejętności, moralnej refleksji oraz odwagi, po te, które wymagały jedynie nominalnego spełnienia szeregu kryteriów formalnych. Postępowanie honorowe oraz pojedynek honorowy zostają tu przedstawione nie jako zinstytucjonalizowany historyczny relikt przemocy, lecz jako alternatywna wobec prawa pozytywnego forma mediacji, sposób rozwiązywania sporów o normy i wartości. Odbycie się pojedynku honorowego kończyło konflikt, weryfikując posiadanie kompetencji honorowych i potwierdzając status osoby honorowej. Ten inkluzyjny charakter pojedynku honorowego redefiniował granice wspólnoty osób honorowych i obowiązującej obyczajowości.