Communities in AMUR
Select a community to browse its collections.
Recent Submissions
Zastosowanie kompleksów kobaltu jako efektywnych katalizatorów procesów sprzęgania związków krzemoorganicznych
(2026) Klimek, Ewelina; Hreczycho, Grzegorz. Promotor
Rozprawa pt. „Zastosowanie kompleksów kobaltu jako efektywnych katalizatorów procesów sprzęgania związków krzemoorganicznych” obejmuje opracowanie nowych, selektywnych metod syntezy siloksanów, alkoksysilanów i silazanów na drodze dehydrogenującego sprzęgania katalizowanego kompleksami kobaltu. Celem było wykorzystanie tanich, nietoksycznych związków kobaltu jako alternatywy dla katalizatorów opartych na metalach szlachetnych.
Zbadano dwie klasy kompleksów: pincerowe układy PNP oparte na triazinie oraz kompleksy z ligandami typu salen, które wykazały wysoką aktywność i selektywność w łagodnych, zgodnych z zasadami zielonej chemii warunkach.
Praca obejmuje cztery publikacje (P1–P4). P1 dotyczy sprzęgania alkoholi z wodorosilanami do eterów sililowych, prowadzonego bez aktywatorów. P2 opisuje kontrolowane tworzenie wiązań Si–O–Si w reakcjach wodorosilanów z silanolami, także dla bardziej złożonych struktur. P3 przedstawia wydajną syntezę silazanów w reakcjach silanów z aminami, przy wysokiej selektywności kompleksów pincer. P4 demonstruje zastosowanie kompleksów salen jako uniwersalnych katalizatorów sprzęgania silanów z alkoholami, silanolami i aminami. Uzyskane wyniki potwierdzają dużą stabilność i efektywność badanych układów kobaltu oraz ich potencjał aplikacyjny. Otrzymane produkty dokładnie scharakteryzowano i opisano.
The dissertation “Application of cobalt complexes as efficient catalysts in coupling reactions of organosilicon compounds” focuses on developing selective, efficient methods for synthesizing siloxanes, alkoxysilanes and silazanes via cobaltcatalyzed dehydrogenative coupling. The work aims to replace noble-metal catalysts with inexpensive, non-toxic and accessible cobalt complexes. Two classes of catalysts were designed and studied: triazine-based PNP pincer
complexes and salen-type cobalt systems, both showing high activity and selectivity under mild, environmentally friendly conditions.The dissertation comprises four publications (P1–P4). P1 presents coupling of alcohols with hydrosilanes to form silyl ethers without external activators. P2 describes efficient, controlled formation of Si–O–Si bonds from hydrosilanes and silanols, including more complex frameworks. P3 demonstrates selective synthesis of mono- and disilazanes from silanes and amines. P4 introduces salen-type cobalt complexes as universal catalysts for forming Si–O and Si–N bonds in a single reaction platform.The results confirm the high efficiency and stability of cobalt catalysts and highlight their application potential. All products were fully characterized, and the developed methods align with green chemistry principles, providing a sustainable alternative for organosilicon synthesis.
Normatywny model odpowiedzialności prawnej sędziów z perspektywy sprawiedliwości tranzycyjnej
(2026) Grabarczyk, Mateusz; Smolak, Marek. Promotor; Krotoszyński, Michał. Promotor
W ciągu ostatnich czterdziestu lat w wielu państwach (w tym także w Polsce) miała miejsce diametralna zmiana polityczna, związana z upadkiem niedemokratycznych władz czy zakończe-niem konfliktu zbrojnego. W okresie demokratyzacji, czyli przekształcania się państwa ze stanu niestabilności i niesprawiedliwości w zrównoważone państwo oparte o rządy prawa, używa się pewnego zestawu mechanizmów opartych o koncepcję sprawiedliwości, którą określa się mianem sprawiedliwości tranzycyjnej (transitional justice). Jej cele będą się różnić w zależności od kon-tekstu, ale są pewne cechy wspólne: uznanie godności jednostek, wrażliwość na kwestię sprawie-dliwości, uznanie naruszeń, a także chęć zapobiegnięcia ich ponownemu stosowaniu.
Mechanizmy sprawiedliwości tranzycyjnej – w tym te dotyczące reformy sądownictwa i odpowiedzialności sędziów – są niezwykle złożone i wiążą się z ryzykiem tworzenia nowych po-działów społecznych. Jednocześnie są niezbędne dla budowy demokracji liberalnej opartej na rzą-dach prawa, którą uznaje się za paradygmatyczny cel tranzycji. Szczególna rola sędziów w takim systemie oraz zasady niezależności czy nieusuwalności wymagają wyważenia między konieczno-ścią ich ochrony a potrzebą rozliczenia przypadków współudziału w represjach czy przyzwolenia na nie. Stąd reforma sądownictwa i odpowiedzialność sędziów jest problemem, który wzbudza skrajne opinie.
W rozprawie badam relacje między sprawiedliwością tranzycyjną, demokracją liberalną opartą na rządach prawa oraz odpowiedzialnością prawną sędziów za działania w okresach przed-tranzycyjnych, zwłaszcza w kontekście naruszenia zasady niezależności władzy sądowniczej. Ce-lem pracy jest zaproponowanie modelu normatywnego odpowiedzialności prawnej sędziów z per-spektywy sprawiedliwości tranzycyjnej, możliwego do zastosowania w różnych kontekstach przej-ściowych. By ten cel zrealizować, analizie poddałem bogatą literaturę, akty prawne, orzecznictwo oraz studia przypadków.
Rozprawa składa się z siedmiu rozdziałów. W rozdziale I wprowadzam problematykę spra-wiedliwości tranzycyjnej jako koncepcji odnoszącej się do momentów głębokiej zmiany ustrojo-wej. Skupiam się przy tym na postrzeganiu sprawiedliwości tranzycyjnej przez pryzmat jej celów, co stanowi punkt wyjścia dla rozważań dotyczących wskazania racji stojących za pociąganiem sędziów do odpowiedzialności prawnej. Jednym z celów sprawiedliwości tranzycyjnej jest (od)budowa rządów prawa, demokracji liberalnej oraz zaufania do instytucji. W konsekwencji w rozdziale II koncentruję się na analizie pojęcia demokracji liberalnej i rządów prawa z perspektywy ich celów, z uwzględnieniem roli i obowiązków sędziów oraz wymaganych od nich cech. Kluczo-wym jest dla mnie podejście teleologiczne do rządów prawa, które uznaję za najbardziej adekwatne w kontekście koncepcji sprawiedliwości tranzycyjnej. Tematyka poruszona w rozdziale III dotyczy sytuacji sędziów i ich postaw w reżimach niedemokratycznych. Ma więc na celu uwzględnienie wrażliwości przypadku (case sensitiveness), aby nie popełnić ani błędu niedoszacowania, ani prze-szacowania możliwości sędziów w represyjnych reżimach. W rozdziale IV podejmuję próbę zde-finiowania pojęcia odpowiedzialności prawnej, traktując ją jako stosunek prawny będący relacją między różnymi podmiotami znajdującymi się w różnych sytuacjach prawnych. Pozwala to na ob-jęcie tym pojęciem całej gamy typów odpowiedzialności występujących w praktyce sprawiedliwo-ści tranzycyjnej, a które wymykają się klasycznym rozumieniom odpowiedzialności. W rozdziale V, jako konsekwencję rozważań z rozdziału II, dokonuję istotnego dla pracy rozróżnienia na rządy prawa okresu tranzycji oraz czasów stabilnych jako rodzajowo odmiennych. Stanowi to klucz do zrozumienia specyfiki odpowiedzialności prawnej sędziów w ramach sprawiedliwości tranzycyj-nej. W rozdziale VI przedstawiam rekonstrukcję modeli opisowych odpowiedzialności sędziów stosowanych w różnych krajach. W tej części pracy dokonuję charakterystyki poszczególnych mo-deli opisowych poprzez mechanizmy odpowiedzialności stosowane w ich ramach, w oparciu o materiał empiryczny (historyczny). Sformułowane modele opisowe stanowią podstawę do stwo-rzenia normatywnego modelu. Wreszcie rozdział VII zawiera propozycję modelu normatywnego odpowiedzialności prawnej sędziów z punktu widzenia koncepcji sprawiedliwości tranzycyjnej. Model ten został osadzony w szerszym kontekście kompleksowej reformy władzy sądowniczej w okresie przejściowym, opartej na podejściu wrażliwym na sprawiedliwość i perspektywie ofiar.
Model ten obejmuje odpowiedzialność społeczną, administracyjną oraz deliktową (karną i dyscyplinarną). Jego wdrożenie wymaga podejścia uwzględniającego cztery obszary sprawiedli-wości: integralność, odpowiedzialność, legitymizację i upodmiotowienie obywateli, oraz zastoso-wania jako kryterium odpowiedzialności matrycy CIS, uwzględniającej potencjał i integralność w wymiarach indywidualnym, organizacyjnym i zewnętrznym. Proponowane etapy odpowiedzialno-ści są zaprojektowane jako sekwencyjne, ale mogą funkcjonować również samodzielnie.
Praca oferuje model możliwy do wykorzystania w kontekście różnych tranzycji. Wskazuje także na rodzajową odmienność rządów prawa i odpowiedzialności czasów trancyzji. Odpowiada to na aktualne debaty odnośnie dopuszczalnych granic odpowiedzialności w państwach w czasie przejściowym.
Over the past 40 years, many countries have undergone radical political transitions due to the fall of undemocratic regimes or the end of armed conflict. Democratization processes - transforming instability and injustice into those based on the rule of law - rely on mechanisms rooted in the concept of justice, commonly referred to as transitional justice. While the goals of transitional justice may vary depending on the context, several core features remain consistent: recognition of individual dignity, sensitivity to the pursuit of justice, acknowledgement of past violations, and a commitment to preventing their recurrence.
Transitional justice mechanisms - particularly those concerning judicial reform and judges' accountability - are highly complex and can cause new social divisions. Nevertheless, they are essential for building a liberal democracy founded on the rule of law, widely regarded as the paradigmatic aim of political transition. In such systems, the judiciary plays a unique role, and principles like independence and irremovability must be balanced against the need to hold accountable those judges who enabled or sustained oppressive regimes. Consequently, judicial reform and accountability are issues that often provoke categorical and polarized responses.
This dissertation explores how transitional justice intersects with judicial accountability for failures to fulfil the judicial role - especially where judicial independence has been compromised - in pre-transition periods. The primary objective is to develop a normative model of judicial accountability that can be applied across diverse transitional contexts. The project draws upon extensive legal scholarship, statutes, case law, and historical case studies to achieve this.
The dissertation is structured into seven chapters. Chapter I introduces transitional justice as a form of justice inherently linked to periods of regime change. It focuses on examining transitional justice through the prism of its objectives, serving as a foundation for understanding the rationale behind holding judges legally accountable. One of the central goals of transitional justice is the (re)construction of the rule of law, liberal democracy and trust in institutions. In consequence, chapter II reconstructs the concepts of liberal democracy and the rule of law from a teleological perspective, outlining judges' expected roles, responsibilities, and virtues in such systems. The teleological approach to the rule of law is emphasized as particularly relevant in transitional contexts. Chapter III analyzes the situation of judges and their conduct in non-democratic regimes, aiming to navigate the complexity of such cases by avoiding both underestimation and overestimation of judicial capabilities under repressive systems.
Chapter IV develops a nuanced understanding of judicial accountability and legal responsibility, conceptualizing it as a legal relationship involving multiple actors situated in diverse legal contexts. This framework encompasses a broader range of responsibility types than classical definitions typically allow. Building on Chapter II, Chapter V distinguishes between the rule of law in stable democracies and in transitional periods, thereby laying the theoretical groundwork for understanding judicial accountability in times of transition. Chapter VI reconstructs descriptive models of judicial accountability as applied in various
countries. Each model is characterized by its specific accountability mechanisms and is based on empirical and historical evidence. These descriptive models serve as the foundation for the normative model proposed in the next chapter. Finally, Chapter VII presents the proposed normative model of judicial accountability from a transitional justice perspective, positioning it as part of a comprehensive judicial reform that prioritizes justice-sensitive and victim-oriented approaches. The model integrates social, administrative, and tort (criminal and disciplinary) responsibility. It calls for a justice-sensitive strategy focused on four key domains: integrity, accountability, legitimacy, and citizen empowerment. The model employs the CIS matrix, which assesses capacity and integrity at individual, organizational, and external levels, along with sustainability at personal and organizational levels. The model consists of several sequential, yet independently functional, stages: social, criminal, administrative, and disciplinary.
This research contributes to the field of transitional justice by offering a functional model for judicial reform in post-repressive societies. It also engages with contemporary legal debates, where judicial accountability and reform frequently invoke the language of transitional justice while raising critical questions about the rule of law.
Polityka sejmiku województw wielkopolskich wobec miast i mieszczaństwa w latach 1572-1793
(2026) Bulińska-Cieślak, Kamila; Zwierzykowski, Michał. Promotor
Celem niniejszej rozprawy jest wielopłaszczyznowe zbadanie specyfiki stosunku szlachty z terenu Wielkopolski właściwej (obejmującej województwa poznańskie i kaliskie, a od 1768 r. również gnieźnieńskie) do miast i mieszczaństwa od końca XVI do końca XVIII w., w świetle polityki zgromadzeń sejmikowych. Ten pionierski pod wieloma względami projekt ma przedstawić oddolną perspektywę zagadnienia i określić zakres oraz uwarunkowania zainteresowania szlachty sprawami miast. Wskazane zostaną punkty styku dwóch kluczowych stanów społecznych, a także możliwości wykorzystania źródeł sejmikowych do badań nad dziejami mieszczaństwa w nowożytnej Rzeczypospolitej (dotychczas słabo obecnych w historiografii). Ostatecznie w niniejszej pracy zaproponowana została klasyfikacja problematyki miejskiej, obecnej w wielkopolskim materiale sejmikowym, która stała się podstawą do szerokiego omówienia tego zagadnienia oraz stworzenia licznych analiz statystycznych, dodatkowo ilustrujących badany problem. Przeprowadzone badania pozwalają stwierdzić, iż pomimo ogólnej opinii, jakoby sejmiki interesowały się ośrodkami miejskimi i mieszczanami jedynie w związku z polityką skarbową, w materiale źródłowym często pojawiają się także kwestie o charakterze obronnym, gospodarczym, sądowym, prawnym a nawet społecznym i religijnym. W całym badanym okresie szlachta pozostawała świadoma roli miast i nie postrzegała ich jedynie w kategorii konkurenta. W trakcie badań nie dopatrzono się przypadków skrajnych, mogących świadczyć o jawnym, trwałym konflikcie między szlachtą a mieszczaństwem, który mógł doprowadzić do prowadzenia przez sejmik antymiejskiej, wrogiej polityki. Można również podkreślić, że fakt zainteresowania sejmiku również ośrodkami spoza własnego terytorium należy uznać za kolejny dowód na istnienie ponadpartykularnych więzi państwowych, wzmacniających spójność państwa nawet pomimo słabego rozwoju władz i struktur centralnych.
The aim of this dissertation is to conduct a multifaceted analysis of the attitudes of the nobility of Greater Poland proper (comprising the Poznań and Kalisz voivodeships, and from 1768 also Gniezno voivodeship) towards towns and their burghers from the late sixteenth to the late eighteenth century, examined through the policies of the regional assemblies (sejmiki). This pioneering study seeks to present a bottom-up perspective on the issue and to define both the scope and the conditions of the nobility’s engagement with urban affairs. It identifies the points of contact between two key estates of the Commonwealth’s social order and demonstrates the potential of regional assemblies records as sources for research into the history of the burghers in the early modern Polish-Lithuanian Commonwealth — an area still only marginally represented in historiography. Ultimately, this dissertation proposes a classification of urban-related matters recorded in the Greater Poland assemblies materials, which then serve as the basis for a comprehensive discussion of the subject and for numerous statistical analyses that further illuminate the issues under investigation. The findings indicate that, contrary to the widespread belief that regional assemblies addressed urban centres and their burghers solely in fiscal contexts, the source material frequently also covers questions of defence, economy, judiciary, law, as well as social and even religious concerns. Throughout the entire period examined, the nobility remained aware of the role of towns and did not regard them merely as rivals. No evidence has been found of open or permanent conflict between the nobility and the burghers that might have led the assemblies to pursue explicitly anti-urban or hostile policies. Finally, it should be stressed that the interest shown by the regional assemblies in towns beyond their own territories provides further proof of the existence of state bonds transcending local particularism, reinforcing the cohesion of the Polish-Lithuanian Commonwealth despite the limited development of central authorities and institutions.
Turystyka i migracje małżeńskie w postkolonialnym świecie. Antropologiczne studium długotrwałych relacji Masajów i białych kobiet
(2026) Wiejaczka, Elżbieta; Bloch, Natalia. Promotor
Rozprawa skupia się na długotrwałych relacji masajskich mężczyzn z Tanzanii z białymi kobietami z Globalnej Północy, których rezultatem była migracja jednego z partnerów. Wiele z tych związków powstało na skutek turystycznego spotkania. Analizowałam wzajemne wyobrażenia o sobie Masajów i białych kobiet w kontekście postkolonialnie ukształtowanych kategorii rasy, klasy i gender, strategie względem miejsca zamieszkania i opieki zdrowotnej, strategie ekonomiczne par, postrzeganie rzeczonych związków w społecznościach pochodzenia masajskich mężczyzn i białych kobiet, definiowanie i odgrywanie męskości i kobiecości, a także negocjowanie ról męża i żony oraz wychowywanie dzieci. Kluczowymi uczestnikami moich badań były pary, które zdecydowały się na osiedlenie w Tanzanii, analizowałam jednak również życie par mieszkających w Europie. Na Zanzibarze badałam początki relacji między białymi kobietami i Masajami - tę część badań prowadziłam głównie z osobami, które były w związkach krótszych niż dwa lata i często były to relacje na odległość (kobiety regularnie przylatywały do Tanzanii, by spędzać czas ze swoimi partnerami). Dokonałam również analizy źródeł zastanych, by uwypuklić sposoby kształtowania wyobrażeń na temat Masajów (zwłaszcza masajskich mężczyzn).
The dissertation focuses on long-term relationships between Maasai men from Tanzania and white women from the Global North, resulting in migration of one of the partners. Many of these relationships arose through tourist encounters. The author analyzed mutual imaginations of Maasai men and white women within the context of postcolonial shaped categories of race, class, and gender; strategies regarding choices of place of residence and healthcare; economic strategies of couples; perceptions of these relationships within the communities of origin of the Maasai men and white women; definitions and performances of masculinity and femininity; and negotiation of the roles of husband and wife and raising children. Key research participants were couples who had chosen to settle in Tanzania, but the study also explored the lives of couples residing in Europe. In Zanzibar, the author investigated the origins of relationships between white women and Maasai men - this part of the research was conducted primarily with individuals who had been in relationships for less than two years, often a long distance relationships basis (the women regularly flew to Tanzania to spend time with their partners). Secondary sources analysis was carried out to highlight the ways in which perceptions about the Maasai (especially Maasai men) were shaped.
Biograficzny, literacki oraz społeczny kontekst twórczości poetyckiej Borisa Griebienszczikowa, Majka Naumienki i Wiktora Coja. Lata osiemdziesiąte XX wieku
(2025) Paulus, Jędrzej Melchior; Popiel-Machnicki, Wawrzyniec. Promotor
Rosyjski rock lat 80. XX wieku, powstały w ZSRR, stanowił fenomen kulturowy i artystyczny, będący odpowiedzią na ideologiczne oraz społeczne realia okresu zastoju. Twórcy, tacy jak Boris Grebienszczikow, Mike Naumienko i Wiktor Coj, zainicjowali nurt poezji rockowej, który przekazywał idee indywidualizmu, buntu oraz sprzeciwu wobec konformizmu. Muzyka ta, oparta na zachodnich inspiracjach, poprzez osobiste teksty zyskała wyjątkowy, uniwersalny wymiar ekspresji. Praca analizuje ewolucję rosyjskiego rocka (rozdział 1), w tym jego przejście od subkultury do kontrkultury i relacje z rosyjską tradycją literacką. W kolejnych rozdziałach omawiane są biograficzne mity tworzone wokół tych postaci (rozdział 2), ich liryczne ujęcie miłości jako motywu literackiego (rozdział 3) oraz znaczenie alkoholu jako symbolu w ich poezji (rozdział 4). Analiza opiera się na bogatym materiale źródłowym, w tym na pracach wybitnych rosyjskich i polskich badaczy, opracowaniach krytycznych oraz wywiadach z artystami. Autorzy, liderzy Leningradzkiej Szkoły Rocka, przyczynili się do formowania nowej świadomości pokolenia i pozostają ikonami rosyjskiej kultury, a ich teksty nadal rezonują ze współczesnymi odbiorcami, którzy znajdują w nich zarówno głos buntu, jak i ponadczasowe idee.
Russian rock of the 1980s, which emerged in the USSR, was a cultural and artistic phenomenon that responded to the ideological and social realities of the stagnation period. Artists such as Boris Grebenshchikov, Mike Naumenko and Viktor Tsoi initiated a trend of rock poetry that conveyed ideas of individualism, rebellion and opposition to conformity. This music, based on Western inspirations, gained a unique, universal dimension of expression through personal lyrics. The work analyses the evolution of Russian rock (Chapter 1), including its transition from subculture to counterculture and its relationship with the Russian literary tradition. Subsequent chapters discuss the biographical myths created around these figures (Chapter 2), their lyrical portrayal of love as a literary motif (Chapter 3) and the significance of alcohol as a symbol in their poetry (Chapter 4). The analysis is based on rich source material, including works by prominent Russian and Polish researchers, critical reviews and interviews with the artists. The authors, leaders of the Leningrad Rock School, contributed to shaping a new consciousness of their generation and remain icons of Russian culture. Their lyrics continue to resonate with contemporary audiences, who find in them both a voice of rebellion and timeless ideas.
Русский рок 80-х годов XX века, возникший в СССР, представлял собой культурный и художественный феномен, ставший ответом на идеологические и социальные реалии периода застоя. Такие творцы, как Борис Гребенщиков, Майк Науменко и Виктор Цой, положили начало направлению рок-поэзии, которое передавало идеи индивидуализма, бунта и противостояния конформизму. Эта музыка, основанная на западных вдохновениях, благодаря личным текстам приобрела уникальное, универсальное измерение экспрессии. Работа анализирует эволюцию русского рока (глава 1), включая его переход от субкультуры к контркультуре и отношения с русской литературной традицией. В последующих главах рассматриваются биографические мифы, созданные вокруг этих фигур (глава 2), их лирическое изображение любви как литературного мотива (глава 3) и значение алкоголя как символа в их поэзии (глава 4). Анализ основан на богатом источниковом материале, включая работы выдающихся российских и польских исследователей, критические обзоры и интервью с артистами. Авторы, лидеры Ленинградской рок-школы, способствовали формированию нового сознания поколения и остаются иконами русской культуры, а их тексты по-прежнему резонируют с современными слушателями, которые находят в них как голос протеста, так и вневременные идеи.
Dariusz Makiłła (red.), Konstytucyjna historia Polski XIX–XX w., Warszawa 2024
(Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 2025-12-19) Plewa, Emil
Przedmiotem recenzji jest zbiorowe, interdyscyplinarne opracowanie monograficzne pod redakcją prof. dr hab. Dariusza Makiłły, zatytułowane Konstytucyjna historia Polski XIX–XX w., wydane przez Polskie Wydawnictwo Naukowe (PWN) w Warszawie w 2024 r. Publikacja należy do serii podręczników z zakresu historii państwa, prawa i administracji, cieszących się dużym uznaniem środowiska akademickiego. Redaktorem naukowym serii podręczników jest prof. dr hab. Marian Kallas. Recenzowana książka składa się z tekstów napisanych przez siedmiu autorów. Monografia składa się z dwóch części ułożonych chronologicznie: Część pierwsza. Konstytucjonalizm w okresie po rozbiorach (1795–1918), która składa się z pięciu rozdziałów, oraz Część druga. Konstytucjonalizm w Polsce (1918–1997), która składa się z czterech rozdziałów.
The subject of the review article is a collective interdisciplinary monographic study, edited by prof. Ph.D. Dariusz Makiłła, entitled Konstytucyjna historia Polski XIX–XX w. [Constitutional history of Poland in the 19 th and 20 th centuries] published by Polskie Wydawnictwo Naukowe (PWN) in Warsaw in 2024. The publication belongs to a series of textbooks on the history of the state, law, and administration, extremely appreciated by the academic community. The scientific editor of the textbook series is prof. Ph.D. Marian Kallas. The reviewed book comprises of texts written by a total of seven authors. The monograph consists of two chronologically arranged parts: Part One. Constitutionalism in the period after the partitions (1795–1918), which consists of five chapters, and Part Two. Constitutionalism in Poland (1918–1997), which consists of four chapters.
Rada Stanu Królestwa Belgii – geneza i zarys instytucji
(Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 2025-12-19) Plewa, Emil
Rada Stanu Królestwa Belgii jest organem łączącym kompetencje sądu administracyjnego nadzorującego działalność administracji publicznej oraz instytucji doradczej skupiającej się na zapewnieniu prawidłowości ustawodawstwa i zgodności ustaw z konstytucją. Chociaż rada stała się stałym elementem systemu politycznego i prawnego państwa belgijskiego, droga do jej utworzenia była bardzo długa. W artykule przedstawiono historyczne aspekty funkcjonowania rad stanu w Niderlandach oraz przyczyny i proces utworzenia współczesnej Rady Stanu w Belgii, a także omówiono jej obecną strukturę i organizację. Analiza opiera się na tekstach prawnych (w języku niderlandzkim i francuskim), literaturze przedmiotu oraz komunikatach publikowanych przez Radę Stanu. W badaniu zastosowano analizę systemową, a także metodę historyczno-prawną, dogmatyczno-prawną i porównawczą. Badania pokazują złożoność procesu (re)konstytucji organu oraz obecne problemy w funkcjonowaniu rady związane z warunkami społeczno-politycznymi oraz z czynnikami ekonomicznymi, co skłania do szerszej refleksji związanej z problemem inflacji prawa w nowoczesnych państwach.
The Council of State of the Kingdom of Belgium is a body combining the competences of an administrative court overseeing the activities of the public administration, as well as being an advisory institution focused on ensuring sound legislation and the constitutionality of legislation. Although the council has become a permanent part of the political and legal system of the Belgian state, the road to its establishment was very long. The aim of this article is to present the historical roots of the institution of the Council of State on Belgian soil and the process of establishing the institution in independent Belgium. The paper presents the historical aspects of the functioning of the Councils of State in the Netherlands and the reasons and process of the constitution of the modern Council of State in Belgium, as well as discussing its current structure and organisation. The analysis is based on legal texts (in Dutch and French), literature on the subject, and communications posted by the Council of State. The study uses a systemic analysis as well as a historical-legal, dogmatic-legal, and comparative method. The research shows the complexity of the process of (re)constituting the body and the current problems in the functioning of the council related to socio-political conditions on the one hand and to economic factors on the other, which prompts a broader reflection related to the problem of the inflation of law in modern states.
Starożytne hutnictwo żelaza w dorzeczu środkowej Warty
(2025) Telążka, Adam; Orzechowski, Szymon. Promotor; Krzyżanowska, Marta. Promotor
Rozważając nad zagadnieniem starożytnego hutnictwa żelaza przywodzi się na myśl głównie tereny Gór Świętokrzyskich, Mazowsza i Śląska, gdzie technologia ta rozwijała się najprężniej. Na pozostałych obszarach, gdzie rozwijał się tzw. ekstensywny nurt produkcyjny, trudniej przeprowadzić pełniejsze rozważania, chociażby ze względu na mniejszą liczbę dobrze rozpoznanych stanowisk. Celem pracy jest najdokładniejsze opracowanie sytuacji związanej z zagadnieniem starożytnego hutnictwa żelaza w Wielkopolsce. Po pierwsze poprzez określenie jej walorów środowiskowych, a także zarys sytuacji osadniczej – sytuację jaka panowała w okresie przedrzymskim, a później okresie wpływów rzymskich. Dobrze skomunikowana sieć osadnicza pomagała w lokalizacji stanowisk hutniczych. Kolejne czynniki, które na to wpływały to dostępność rud żelaza, lasów pod wytwarzanie węgla drzewnego oraz gliny do budowy pieca dymarskiego. W Wielkopolsce dysponujemy odpowiednim zapleczem zarówno w przypadku zasobów, jak i sieci osadniczej, czego dowodami są wyróżnione mikroregiony hutnicze. Widoczna jest w nich najczęściej jedna osada hutnicza, nastawiona głównie na produkcję żelaza oraz kilka do kilkunastu mniejszych stanowisk hutniczych. Wsparte były o ślady produkcji, z których znane są tylko pojedyncze fragmenty żużla. Większość z opracowanych materiałów pochodzi z badań AZP, jednak pełen opis możliwy był dzięki systematycznie prowadzonym badaniom, które dostarczyły istotnych informacji na ten temat. Dzięki nim możliwe było poznanie sytuacji, jaka panowała w dorzeczu środkowej Warty.
When considering the issue of ancient iron smelting, one thinks mainly of the areas of the Świętokrzyskie Mountains, Mazovia and Silesia, where this technology developed most dynamically. In other areas, where the so-called extensive production trend has developed, it is more difficult to carry out more complete considerations, if only because of the smaller number of well-recognized positions. The aim of the paper is to study the situation related to the issue of ancient iron smelting in Wielkopolska in the most accurate way. Firstly, by determining its environmental values, as well as an outline of the settlement situation – the situation that prevailed in the pre-Roman period, and later in the Roman period. A well-connected settlement network helped in the location of metallurgical sites. Other factors that influenced this were the availability of iron ore, forests for the production of charcoal and clay for the construction of a smoke furnace. In Wielkopolska, we have adequate facilities both in terms of resources and settlement network, as evidenced by the distinguished metallurgical micro-regions. They usually show one metallurgical settlement, focused mainly on iron production, and several to a dozen smaller metallurgical sites. They were supported by traces of production, of which only individual fragments of speedway are known. Most of the materials developed come from AZP research, but a full description was possible thanks to systematically conducted research, which provided important information on this subject. Thanks to them, it was possible to learn about the situation in the basin of the middle Warta river.
Ludzkie szczątki i polityka. Antropologia hiszpańskich ekshumacji od wojny domowej po współczesność
(2025) Staniewska, Alexandra Ewa; Dohnal, Wojciech. Promotor
W pracy analizuję ekshumacje ofiar wojny domowej w Hiszpanii, traktując je jako zjawisko o złożonym charakterze społecznym i politycznym. Rozpoczynając od przedstawienia genezy masowych grobów, poprzez dzieje praktyk ekshumacyjnych, pokazuję, jak ich zmieniające się formy i konteksty odzwierciedlają szersze napięcia związane z pamięcią i polityką historyczną. Opierając się na badaniach etnograficznych oraz źródłach zastanych, dowodzę, że szczątki z masowych grobów funkcjonują nie tylko jako przedmioty badań naukowych czy dowody sądowe i historyczne, lecz także jako obiekty sporów ideologicznych i narzędzia walki politycznej. Ekshumacje, powszechnie uznawane za akt sprawiedliwości i demokratycznego rozliczenia z przeszłością, w praktyce okazują się procesem pełnym napięć i obciążonym własną historią – mogą przywracać pamięć i godność, ale też generować konflikty, wzmacniać podziały oraz służyć instrumentalnym interesom różnych aktorów społecznych. Nie stanowią również jednoznacznej odpowiedzi na oczekiwania rodzin desaparecidos: dla części oznaczają moment domknięcia i symbolicznego pożegnania, jednak dla innych stają się źródłem dodatkowej traumy i rozczarowania. W tym 2 świetle ekshumacje jawią się nie jako uniwersalne rozwiązanie, lecz praktyka narzucana przez dominujący dyskurs pamięciowy, który zawłaszcza przestrzeń debaty o przeszłości i prowadzi do marginalizacji alternatywnych, symbolicznych form upamiętnienia, stawiając pytanie, czy rzeczywiście jest to najbardziej adekwatna forma mierzenia się z przemocową przeszłością.
In this dissertation I analyze the exhumations of Civil War victims in Spain, treating them as a phenomenon of complex social and political significance. Beginning with the origins of mass graves and the history of exhumation practices, I show how their changing forms and contexts reflect broader tensions related to memory and the politics of history. Drawing on ethnographic fieldwork and documentary sources, I argue that human remains recovered from mass graves function not only as objects of scientific inquiry or as judicial and historical evidence, but also as objects of ideological disputes and political tools. Exhumations, commonly regarded as acts of justice and democratic reckoning with the past, in practice prove to be processes full of tensions and burdened with their own history – they can restore dignity and memory, but they can also generate conflicts, reinforce divisions, and serve the agendas of different social actors. At the same time, they fail to meet the expectations of all the families of the desaparecidos: for some they represent closure and a symbolic farewell, while for others they become a source of trauma and disappointment. In this light, exhumations appear not as a universal solution but as a practice imposed by the dominant memory discourse, which monopolizes public debate about the past and marginalizes alternative, symbolic forms of commemoration, raising the question of whether exhumations are indeed the most adequate way of confronting a violent past.
Synteza i charakterystyka wiologenów jako materiałów funkcjonalnych do zastosowań w urządzeniach elektrochromowych
(2025) Banasz, Radosław; Wałęsa-Chorab, Monika. Promotor
Niniejsza praca obejmuje trzy publikacje z listy filadelfijskiej, które dotyczą związków typu wiologenów oraz soli pirydyniowych i ich pochodnych pirydynowych jako potencjalnych materiałów do zastosowań w urządzeniach elektrochromowych. Badania koncentrowały się na otrzymaniu grupy wiologenów zawierających różne grupy jako jednostki mostkujące N-podstawione pierścienie pirydynowe oraz zbadanie ich właściwości elektrochromowych. Zaprojektowano związki zarówno w kształcie gwiazdy (tzw. star-shaped) zawierające trzy N-podstawione pierścienie pirydynowe, jak i związki liniowe zawierające dwa N-podstawione pierścienie pirydynowe, a także monopodstawione sole pirydyniowe i ich pochodne pirydynowe. Oczekiwano, że wprowadzenie do cząsteczki wiologenu różnego rodzaju jednostek elektroaktywnych takich jak trifenyloamina, benzotiadiazol lub benzoselenadiazol spowoduje, że zaprojektowane związki będą wykazywać odwracalne zmiany koloru zarówno w procesie katodowym jak i anodowym.
Pierwszą grupę wiologenów rozgałęzionych stanowiły związki zawierające 1,3,5-trójpodstawiony benzen oraz trifenyloaminę. Kolejną grupę stanowiły związki liniowe zawierające w swej budowie N-podstawione pierścienie pirydynowe połączone grupą mostkującą: 2,1,3-benzotiadiazolem (BTZ) oraz 2,1,3-benzoselenadiazolem (BSeZ). Modyfikacja pierścieni pirydynowych w wiologenach liniowych była również ukierunkowana na funkcjonalizacje grupami zawierającymi wiązania podwójne (grupy styrenowe) co umożliwiło przeprowadzanie fotopolimeryzacji i otrzymanie cienkich warstw liniowych poliwiologenów. Zbadane poliwiologeny zawierające w rdzeniu benzotiadiazol oraz benzoselenadiazol stanowią pierwszy przykład użycia pochodnych styrenu w fotopolimeryzacji materiałów elektrochromowych. Dokonano również syntezy i charakterystyki nowych niesymetrycznych monopodstawionych soli pirydyniowych, pirydynowych pochodnych oraz ich polimerów zawierających w rdzeniu BTZ i BSeZ połączonych z grupą trifenylaminową oraz łańcuchem heksylowym, które są przykładem związków donorowo-akceptorowych.
Charakterystyka materiałów obejmowała różne metody spektroskopowe, elektrochemiczne, spektroelektrochemiczne oraz luminescencyjne (w przypadku wybranych związków). Badania mają stanowić rozszerzenie aktualnej wiedzy na temat wiologenów, soli pirydyniowych i pochodnych pirydyny oraz właściwości elektrochromowych. Otrzymane wyniki dotyczące nowych materiałów wpisują się w aktualny trend badań nad materiałami do zastosowań w elektronice i wskazują na potencjał aplikacyjny zastosowania otrzymanych i zbadanych związków w urządzeniach zmieniających kolor.
This work is based on three articles and focuses on viologens, pyridinium salts, and pyridine derivatives as potential materials for electrochromic applications. The research was aimed at obtaining a series of viologens containing various bridging units between N-substituted pyridine rings and investigating their electrochromic properties. Both star-shaped derivatives containing three N-substituted pyridine rings and linear compounds incorporating two N-substituted pyridine rings were designed, along with mono-substituted pyridinium salts and their pyridine derivatives. It was expected that the introduction of different redox-active units such as triphenylamine, benzothiadiazole (BTZ), or benzoselenadiazole (BSeZ) into the viologen structure would induce reversible color changes under both cathodic and anodic conditions, providing electrochromic behavior.
The first group of star-shaped viologens consisted of derivatives containing a 1,3,5-trisubstituted benzene and triphenylamine core. The second group included linear viologens with N-substituted pyridine rings linked by BTZ or BSeZ bridging units. The modification of pyridine rings in linear viologens was also directed toward their functionalization with double-bond-containing groups (styrene units). The obtained BTZ- and BSeZ-based polyviologens represent the first reported example of using styrene-derived units for the photopolymerization of electrochromic materials. New non-symmetric mono-substituted pyridinium salts, pyridine derivatives, and their polymers containing BTZ or BSeZ cores connected to the triphenylamine and hexyl chains were also synthesized and characterized, representing donor–acceptor-type compounds.
The characterization involved spectroscopic, electrochemical, spectroelectrochemical, and, for selected compounds also luminescence analysis. The studies expand the current knowledge of viologens, pyridinium salts, and pyridine derivatives in the context of electrochromism. The results obtained fit within the recent research trends in functional materials for electronics and indicate the potential application of the synthesized and studied compounds in color-changing devices.