Please use this identifier to cite or link to this item: https://hdl.handle.net/10593/1187
Title: Osobliwości środkowoeuropejskiej przestrzeni literackiej: ironiczni moraliści i ludyczni myśliciele
Authors: Kardyni-Pelikánová, Krystyna
Keywords: Europa Środkowa i Wschodnia
wspólnota
literatury słowiańskie
literatura polska
gawęda
szkic fizjologiczny
geopoetyka
humor środkowoeuropejski
Central and Eastern Europe
commonwealth
Slavic literatures
Polish literature
geopoetics
tale
physiologic sketch
Central European humour
Issue Date: 2011
Publisher: Wydawnictwo-Drukarnia Bonami/Pracownia Komparatystyki Literackiej IFP UAM
Citation: PORÓWNANIA. Czasopismo poświęcone zagadnieniom komparatystyki literackiej oraz studiom interdyscyplinarnym. nr 8, 2011, s. 17-32.
Abstract: Autorka, stawiając pytanie o zasadność pojęcia Europy Środkowej, przypomina historię różnic poglądowych pomiędzy czeskimi a polskimi uczonymi na temat (nie)istnienia wspólnoty na tym terytorium: ci pierwsi w XIX wieku głosili ideę panslawizmu, w 30-tych latach XX wieku potrzebę syntezy kultur i literatur słowiańskich, a po II wojnie światowej przeciwstawiali słowiańskość Zachodowi, co wywoływało krytykę tych drugich. Stąd wynika odmienne rozumienie obszaru środkowoeuropejskiego – w Czechach przeważnie lokowanego w granicach Austro-Węgier, zaś w Polsce pojmowanego znacznie szerzej. Natomiast pewnego rodzaju spójny wyróżnik Europy Środkowej można znaleźć w literaturze, przytaczany bywa szczególnie gatunek powieści (np. Kafki, Haška, Musila, Gombrowicza), poprzedzony – jak przypomina autorka – polską gawędą i popularnym w Polsce szkicem fizjologicznym. Zawarty w nich element humoru, przeszedł w stadium satyry, a następnie groteski, tworząc dzięki temu niepowtarzalny odcień humoru środkowoeuropejskiego, często określanego jako drugi wyróżnik omawianego terytorium. Zdaniem autorki, środkowoeuropejska specyfika ściśle związana jest z kodem euroatlantyckim, a w tym właśnie kontekście zawsze powinna być rozpatrywana.
By means of posing the question about the validity of the concept of Central Europe the author recalls the history of different outlooks of Czech and Polish researchers on the existence of a community on this territory or lack thereof. The former were in favour of panslavism in the 19th century, the need for a synthesis of Slavic cultures and literatures in the 30s of the 20th century, whereas after the II World War they set slavism against the West which evoked criticism from the latter. Thus arises a different understanding of the Central European territory. The Czech mainly situated it within the borders of Austria-Hungary, whereas in Poland it was understood as much broader. However, some sort of a common distinguisher of Central Europe can be found in literature where it is mainly present in the novel (e.g. Kafka, Hašek, Musil, Gombrowicz) preceded by – as the author reminds – the Polish story (gawęda) and physiological essay popular in Poland. The element of humour in it has trangressed to satire and then grotesque creating the unique type of Central European humour often called the second distinguisher of the territory in question. According to the author the peculiarity of the Central European region is strictly connected with the Euroatlantic code and should be always analysed within this context.
URI: http://hdl.handle.net/10593/1187
ISSN: 1733-165X
Appears in Collections:Porównania, 2011, nr 8

Files in This Item:
File Description SizeFormat 
Kardyni-Pelikanova.pdf579.64 kBAdobe PDFView/Open
Show full item record



Items in AMUR are protected by copyright, with all rights reserved, unless otherwise indicated.